Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, kısaca KOAH olarak da bilinir ve ilerleyici bir solu­num hastalığı olup şiddetli soluk darlığı ve hırıltıya neden olur. Bu hastalık, genel anla­mıyla, kronik bronşit (akciğerlere giden ge­niş hava yolları olan bronşların iltihaplanma­sıdır) ve amfizemi (alveollerin, hava kesele­rinin, sürekli olarak hasar görmesi ve elasti­kiyetlerini kaybetmeleri) de kapsar. KOAH hastaları genellikle biri daha baskın olmak üzere bu iki rahatsızlıktan şikâyetçidir. KO­AH durumlarının hemen hemen tamamının nedeni sigaradır ve erkekleri, kadınlara kı­yasla iki kat daha fazla etkiler.

KOAH zayıf düşüren bir hastalıktır. Has­talık ilerledikçe kişinin soluk darlığı ile­ri boyutlara ulaşır, kişi günlük görevleri­ni yerine getiremez ve sonunda evden çı­kamayacak duruma gelir.

KOAH’ın temel nedeni sigaradır, an­cak sanayi kirliliği de akciğerlerde oluşan zararı arttırır. Hastalık çoğu kez zarar olu­şana dek teşhis edilemez, etkilenenlerin büyük bir bölümü de ilk belirtilen siga­ra öksürüğü diye küçümsemekte ve yar­dım arama gereği duymamaktadır. Sana­yi bölgelerinde yaşayan erkek sigara kul­lanıcıları daha fazla etkilenir. Bazı tah­minlere göre, hastalık, etkilenenlerin dörtte birinde hiç teşhis edilmemiştir.

İŞARET VE BELİRTİLERİ

> Genellikle sabahlar kötüleşen kronik  öksürük.

>  Giderek artan balgam üretimi.

>  İlerleyici nefes darlığı.

>  Akut akciğer enfeksiyonuna karşı gide­rek artan aşırı hassasiyet.

> Belirtilerin kışın daha da kötüleşmesi.

KOAH hastası kimi kişiler kanlarına daha fazla oksijen almak için hızlı hızlı soluk alır ve bunun sonucunda ciltleri kırmızımsı bir renk alır. Bazılarının ise fıçı benzeri omuz­ları olur çünkü ciğerler şişmiştir.

Sigara kullanıyorsanız ve yukarıdaki be­lirtilerden biri sizde varsa, en kısa sürede bir doktora görünmeniz önerilir

DOKTORUNUZ NE YAPABİLİR?

Sigara kullanıyorsanız, ilk konsültasyon ve muayenenin ardından doktorunuz KOAH’tan şüphelenecektir. Akciğerler­de oluşan zararın boyutlarını belirlemek için akciğer fonksiyonlarının tam olarak denetleneceği bazı testler yapılabilir. Bu testler pirometri (soluk alma ve soluk ver­me hızı ölçülür) ve akciğer volüm testini (bir solukta alınan ve bir solukta ciğerler­den salınan havanın hacmini ölçer) içerir.

Teşhisi doğrulayacak bir dizi test var­dır ve aralarında kandaki oksijen ve kar­bondioksit seviyesinin ölçülebilmesi için yapılabilecek kan testi de bulunur. Ayrı­ca hastalık yapıcı diğer nedenleri dışarı­da bırakmak için röntgen de çekilebilir.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ

KOAH’IN ilk ve en önemli tedavisi kişi­nin sigarayı derhal bırakmasıdır çünkü ci­ğerleri ileri zararlardan korumanın tek yo­lu budur.

Ne yazık ki KOAH nedeniyle oluşan zararı geri çevirmenin bir yolu yoktur. Yine de mevcut çeşitli ilaç tedavileriyle semptomlar hafifletilebilir.

Doktorunuz aşağıda yer alan ilaçlardan birini verebilir:

• Akut enfeksiyonun tedavisi için bir an­tibiyotik.
• Hava yollarının açık tutulmasına ve ra­hat nefes almaya yardımcı olan sprey bronkodilatör.
• İltihabı azaltmak için solunarak içeriye çekilen steroitler.
• Ayak bileklerinizde şişlik varsa, oluşan sıvıyı azaltmak için diüretikler.
• Kandaki oksijen seviyesinin yüksel­mesi ve kalp üzerindeki baskının dü­şürülmesi için sürekli düşük doz oksi­jen terapisi. Bu tedavi ileri vakalarda uygulanır ve evde organize edilebilir.

Koruyucu önlemler olarak doktorunuz, her kış grip aşısının yanı sıra pnömokok bakterisine (strcptococcus pneumoniae) karşı da aşı olmanızı önerebilir. KOAH’­tan şikâyetçi olan birinin grip ya da zatür-reye yakalanması ölümcül olabilir.

ALABİLECEĞİNİZ ÖNLEMLER

>- KOAH’ın ilerlemesini geciktirmek için tek yapabileceğiniz sigarayı bırakmak olacaktır. Sigarayı bırakmanın akciğer işlevleriniz üzerindeki etkisi pek fazla ol­mayacaktır. Bunun için dumanlı ve ha­vası kirli yerlerden de uzak durmanız gerekmektedir.

> Evinizin dumanlı, tozlu, kirli, rutubetli ve soğuk olmamasını sağlayın, bunların tü­mü KOAH’ı daha kötüleştirir.

> Hafif egzersizler güç harcama sınırınızı arttırmada yardımcı olabilir.

>>>>Bu spîrometri testinde bir kadın monitöre bağ­lı bir torbaya üflemektedir. Cihaz yardımıyla kadı­nın soluk verme hız grafiği çıkartılır.

>>>> Doktor stetoskop ile hastasının kalp ve akciğer sosîni dinler. Bu basit prosedür çoğu kez ciddi ak­ciğer bozukluklarının ilk teşhisinde yeterlidir.

HASTALIĞIN UZUN DÖNEMDE SEYRİ

Hastalık erken bir dönemde teşhis edi­lirse, bunun ardından siz de sigarayı he­men bırakırsanız, akciğerinizde ciddi za­rar oluşumunu engelleyebilirsiniz. Ancak KOAH hastalarının çoğunda hastalık, ile­ri bir aşamaya varıncayna kadar teşhis edilememekte ve mutlaka hasar gerçek­leşmektedir. Bu durumda, sonraki durum pek de iyi olmayacaktır. Soluk darlığı so­runu daha da artacak ve kişinin günlük görevlerini yerine getirebilmesi çok da­ha güçleşecektir. Kalp ve solunum yet­mezliği kaçınılmaz sondur. Çoğu vakada, etkilenen kişiler on yıldan daha uzun sü­re yaşayamamaktadır